Home / Aktualności / Złam ten szyfr! O Marianie Rejewskim i pasji kryptologa

Złam ten szyfr! O Marianie Rejewskim i pasji kryptologa

Kryptos-113 lutego zdarzyło się wiele pamiętnych rzeczy. W 1633 roku Galileusz przybył do Rzymu, by stanąć przed trybunałem inkwizycyjnym, w 1834 r. Adam Mickiewicz zakończył pracę nad słynnym Panem Tadeuszem, a w 1895 r. bracia Lumière otrzymali patent na kinematograf. Spoglądając bliżej współczesnych nam czasów – 13 lutego 1980 roku zmarł jeden z najwybitniejszych polskich matematyków i kryptologów – Marian Rejewski. I właśnie o nim oraz o pasji łamania kodów chcieliśmy dziś opowiedzieć.

W 1932 roku Marian Rejewski złamał szyfr Enigmy, najważniejszej maszyny szyfrującej używanej przez Niemców w czasie II wojny światowej. Po zmianie sposobu kodowania w 1938 roku zaprojektował tzw. bombę kryptologiczną. Prace Rejewskiego, Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego pozwoliły Brytyjczykom (po wybuchu wojny prace przeniesiono z Polski do Francji, a następnie Wielkiej Brytanii) na odszyfrowanie niemieckiej korespondencji wojennej, a tym samym przyczyniły się do zwycięstwa aliantów.

Marian_Rejewski-1

Marian Rejewski, rok 1943 lub 1944

Dziś dokonania Mariana Rejewskiego są powszechnie podziwiane, jednak tuż po zakończeniu II wojny światowej i po powrocie do kraju o bohaterskiej przeszłości matematyka z Bydgoszczy nie wiedziano zbyt wiele. Ze względów bezpieczeństwa Marian Rejewski utrzymywał swoje dokonania w tajemnicy (Henryk Zygalski wybrał emigrację, został w Wielkiej Brytanii i uczył matematyki w szkole. Jerzy Różycki zginął w 1942 roku). Dopiero tuż przed emeryturą Rejewski opisał swoją pracę w ośrodkach kryptologicznych we Francji i Wielkiej Brytanii. Wspomnienia złożył w Wojskowym Instytucie Historycznym.

 

W 1973 roku nastąpił przełom – Gustav Bertrand opublikował we Francji książkę Enigma ou la plus grande énigme de la guerre 1939–1945. W ten sposób po raz pierwszy zostaje podana do publicznej wiadomości informacja o udziale Polaków w złamaniu kodu Enigmy. Od tego momentu Marian Rejewski powoli stawał się znany, zaczęły się odznaczenia i nagrody, w 1979 roku powstał polski film „Sekret Enigmy”.

13 lutego 1980 r. Rejewski zmarł na zawał serca w wieku 74 lat. Został pochowany z wojskowymi honorami na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Pośmiertnie, w 2000 roku, otrzymał Krzyż Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski.

W 2002 roku, w Bletchley Park (posiadłości w Anglii, siedziba brytyjskich kryptologów) odsłonięto tablicę z napisem: „Tablica ta upamiętnia pracę Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego – matematyków polskiego wywiadu, którzy pierwsi złamali kod Enigmy. Ich praca ogromnie pomogła kryptologom w Bletchley Park i przyczyniła się do zwycięstwa aliantów w II wojnie światowej.”

W 2005 roku córka Rejewskiego otrzymuje od Szefa Brytyjskiego Sztabu Obrony War Medal 1939–1945, odznaczenie nadane jej ojcu zaraz po wojnie (wcześniej nie było możliwości jego wręczenia).

Pomnik Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy-1

Pomnik Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy odsłonięty w 2005 r. Fot. Przemysław Jahr / Wikimedia Commons

Informacja jest najcenniejszą bronią w arsenale każdej armii. Wiedza o planowanych działaniach przeciwnika i poznanie jego słabości jest kluczem do zwycięstwa w czasach konfliktu. Nic więc dziwnego, że łamanie szyfrów fascynuje, a praca matematyków i kryptologów staje się bodźcem dla:

– pisarzy: Cryptonomicon Neal Stephenson, Enigma Robert Harris, Alan Turing. Enigma Andrew Hodges

Alan Turing. Enigma

W tle tzw. bomba Turinga, która powstała częściowo w oparciu o prace Mariana Rejewskiego (bomba kryptologiczna)

– reżyserów: Sekret Enigmy Roman Wionczyk, serial Tajemnica Enigmy, U-571 Jonathan Mostow, Gra tajemnic Morten Tyldum

– projektantów gier: Coda Hiroaki Suzuki, Eiji Wakasugi, Jigsaw Graham Nelson.

Jedną z najnowszych gier, w której można wcielić się w kryptologa i wziąć udział w walce wywiadów jest Kryptos Piotra Siłki . Gra polega na jak najszybszym odszyfrowaniu tajnych wiadomości i zdobyciu bezcennej wiedzy. Gracz otrzymuje klucze do tajemnic, wskazówki i ukryte wiadomości. By wygrać, trzeba myśleć, planować i analizować.

Jak się gra w Kryptos?

Unboxing znajdziecie na BoardGamesTV Gry Planszowe, a recenzje w wielu serwisach, w tym na Games Fanatic.

Gra przeznaczona jest dla 3-6 graczy w wieku 8+

Czas rozgrywki: 15 minut.

Zapraszamy do odwiedzenia serwisu Przystanek Planszówka, gdzie wystartował konkurs okolicznościowy związany z Marianem Rejewskim, szyframi i Kryptosem.

Kryptos-1

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

sixteen − 13 =